قالب وبلاگ
تکنالوژی تعلیمی
آنجه که من معلم باید در مورد کار و هنرم بدانم و به آن عمل کنم. 
نويسندگان
پيوندهای روزانه

 


 

تعریف طراحی آموزشی
طراحی در لغت به معنای اختراع کردن، اندیشیدن یا تنظیم یک نظریه ذهنی، ترسیم، ساختن و آماده کردن پیش نویس یک نقشه، اختصاص دادن یا بکارگیری منابع برای دستیابی به یک هدف، و سرانجام تهیه یک نقشه کاری برای حصول آنچه که از پیش تعیین شده است.
طراحی آموزشی را می توان بر اساس تعاریف فوق تهیه نقشه های مشخص در مورد چگونگی دستیابی به هدفهای آموزشی تعریف کرد؛ به عبارت دیگر هرگاه برای دستیابی به یک سلسله از دانشها و مهارتها به عنوان هدفهای آموزشی مجموعه ای از فعالیت ها و روشهای آموزشی، قبل از تحقق آموزش پیش بینی و تنظیم گردد، در واقع طراحی آموزشی تنظیم شده است.
بنابراین طراحی آموزشی را می توان تجویز یا پیش بینی روشهای مطلوب آموزشی برای نیل به تغییرات مورد نظر در دانشها، مهارتها و عواطف شاگردان دانست.

 


 


جایگاه طراحی آموزشی در علوم تربیتی
اگر علوم تربیتی را به طور کلی شامل پنج حیطه؛ آموزش، برنامه درسی، مشاوره، مدیریت و ارزشیابی بدانیم طراحی آموزشی به عنوان یکی از زیر مجموعه های آموزش در کنار تولید مواد آموزشی، اجرای برنامه های آموزشی، اداره برنامه های آموزشی و ارزشیابی برنامه های آموزشی قرار می گیرد.
 آموزش به عنوان مبحثی مستقل در کنار سایر زمینه های علوم تربیتی مطرح شده است و طراحی نیز به عنوان زیر مجموعه آموزش می باشد. با این حال با توجه به تعاریف جدیدی که از برنامه ریزی درسی توسط صاحبنظران این رشته عنوان شده است، بین دو مبحث طراحی آموزشی و برنامه ریزی درسی از نظر حوزه فعالیت ها همسانی و تداخل هایی به وجود آمده است. علیرغم این تداخل ها و اشتراکات باید توجه داشت که برنامه ریزی درسی بیشتر به تصمیم گیری در مورد مسائل ارزشی در سطح کلان، تعیین منابع لازم برای انتخاب محتوای آموزش، و چگونگی سازماندهی این محتوا برای نیل به اهداف آموزش مربوط می شود.
طراحی آموزشی به شناسایی، رشد و توسعه و اعمال روشهای خاص آموزشی برای دستیابی به اهداف مشخص آموزشی( دانش ها، مهارت ها و عواطف) برای یک محتوای خاص و شاگردان خاص اطلاق می شود.


به عبارت دیگر در طراحی آموزشی طراح صرفا به چگونگی آموزش می اندیشد و تصمیم گیری در مورد آنچه را که باید آموزش داده شود به برنامه ریزی درسی وا می گذارد. به طوری که می توان کار برنامه ریزی درسی و طراحی آموزشی را در طول هم تصور کرد، نه در عرض هم.


متغیرهای اصلی آموزش
هر موقعیت آموزشی متشکل از سه عامل یا متغیر است؛ روشهای آموزشی، شرایط آموزشی و نتایج آموزشی. به عبارت دیگر هر آموزش را می توان متشکل از سه عامل روشها، شرایط و نتایج دانست. از روشها عبارت است از: انواع مختلف عملکرد. شرایط عبارت است از: محدودیتها یا عوامل تغییرناپذیری که در هر محیط آموزشی وجود دارد و نتایج همان پیامدهایی است که پس از ارائه هر آموزش به دست می آید.


الف) روشهای آموزشی؛ در هر موقعیت آموزشی، مدرس یا طراح آموزشی می تواند با استفاده از طرق مختلف اقدام به ارائه محتوا، سازماندهی محتوا و اتخاذ تدابیر مدیریتی برای اجرای این تصمیمات کند که مجموع این اقدامات و تدابیر روشها می نامیم. برای مثال اگر مدرس تصمیم بگیرد تا محتوای آموزش را با طرح پرسشهایی برای شاگردان آموزش دهد، در این صورت روش خاص پرسش را برای ارائه محتوا انتخاب کرده است. روش های آموزشی خود شامل: روشهای سازماندهی محتوا، روشهای رائه محتوا و روشهای مدیریتی می باشد که هر یک توضیح داده می شود.


1.روشهای سازماندهی؛ این روشها مربوط به چگونگی سازماندهی محتوای آموزش است، مانند استفاده از مثالهل، شکلها، ترتیب محتوا و غیره. به طور کلی روشهاس سازماندهی، راهها و اصولی است که چگونگی پشت سر هم قرار گرفتن اجزای محتوای آموزش را تعیین می کند.


2. روشهای ارائه؛ روشهای رائه به آن دسته از راهها و تدابیری گفته می شود که برای انتقال محتوای آموزش به شاگردان و همچنین چگونگی دریافت پاسخ شاگردان توسط مدرس و چگونگی ارائه توضیحات اضافی از طرف معلم به شاگرد به کار می رود. مطالعه درباره رسانه ها، معلمان و کتابهای درسی زیر مجموعه های بحث مربوط به روشها است.


3. روشهای مدیریتی، روشها با تدابیر مدیریتی وقتی مطرح می شود که مدرس یا طراح آموزشی به تصمیم گیری در مورد نوع روشهای سازماندهی و زمان به کارگیری هر یک از روش های ارائه محتوا می پردازد. برای مثال تصمیم گیری در مورد انفرادی کردن آموزش با تصمیم گیری در مورد جدول زمانی استفاده از منابع در دسترس می تواند جزء روشهای مدیریتی قرار گیرد. 
روشهای سازماندهی خود به دو گروه روشهای سازماندهی محتوا در سطح خرد و روشهای سازماندهی محتوا در سطح کلان تقسیم شده است.
روش سازماندهی محتوا در سح خرد، پیش بینی چگونگی ترکیب و شکل گیری کل آموزش را از ابتدا تا انتها در بر می گیرد. به عبارتی روش های سازماندهی در سطح کلان به شیوه ترتیب، ترکیب و خلاصه نویسی بخشهای اصلی تشکیل دهنده محتوای آموزش مربوط می شود.


ب) نتایج آموزشی؛ نتایج آموزشی عبارت است از: اهداف یا نتایج یا پیامدهای حاصل از ارائه آموزش. اگر میزان دستیابی شاگردان به هدفهای آموزشی مورد نظر باشد، در حقیقت میزان اثربخشی آموزش و به عبارت دیگر، میزان حصول انواع هدفها را در نظر داریم. اگر میزان اثر بخشی بر زمانی که شاگرد صرف یادگیری کرده و یا به مخارجی که صرف ارائه آموزش به شاگرد شده استتقسیم شود، میزان کارآیی یا کارآمدی آموزش معلوم می شود جذابیت آموزش نیز با میزان رغبت و علاقه شاگرد به آموزش و دنبال کردن آموزش اندازه گرفته می شود. هر قدر علاقه شاگرد به آموزش و دنبال کردن آن بیشتر باشد، میزان جذابیت آموزش بیشتر خواهد بود.


ج) شرایط آموزشی؛ شرایط آموزش آن دسته از عواملی که کنترل آن خارج از توانایی طراح یا مدرس است. برای مثال همانطور که در شکل(2) نشان داده شده است خصوصیات شاگردان می تواند در انتخاب روش های مدیریتی تأثیر بگذارد.به عبارت دیگر استفاده از روشهای انگیزش مانند استفاده از انواع تشویقها در مورد شاگردان کم انگیزه ممکن است مفید واقع شود، در حالی که در مورد شاگردان با انگیزه احتمالا نتیجه عکس خواهد داد. بنابراین شرایط آموزشی آن دسته از عواملی است که در هر موقعیت آموزشی وجود دارند و کنترل و ایجاد تغییر در آنها از عهده طراح و مدرس خارج است. برای مثال محدودیت ناشی از ناتوانیهای عضوی شاگردان در انتخاب رسانه مورد استفاده و سایر منابع مورد نیاز در ارائه آموزش تأثیر خواهد داشت.
بنابراین اگر هر موقعیت آموزشی را متشکل از سه متغیر اساسی شرایط، روشها ونتایج در نظر بگیریم، طراحی آموزشی در واقع پیش بینی روشهای مناسب برای دستیابی به نتایج مورد نظر در شرایط داده شده است. بدیهی است که اتخاذ هر روش تحت شرایطی نمی تواند مدرس را به نتایج مورد نظرش برساند و یک طراح آموزشی وظیفه دارد به طور منظم متغیرهای موقعیت آموزشی را بررسی و تحلیل کند و راه حلها ی مناسب را برای رسیدن به نتایج مورد نظر ارائه دهد و این چیزی است که دقیقا در تعریف و شرح وظایف فعالیتی به نام طراحی آموزشی گنجانده می شود.

تعریف سیستم
به کلی سیستم ها را از لحاظ نوع به وجود آمدن می توان به دو دسته تقسیم کرد:
الف) سیستمهای طبیعی مانند منظومه شمسی، سیستم بدن انسان، سیستم کره زمین و غیره.
ب) سیستمهای بشر ساخته مثل سیستم آموزش و پرورش، سیستم حکومت و انواع سازمان ها.
سیستمهای بشر ساخته را می توان چنین تعریف کرد؛ « سیستم، مجموعه ای از اجزاست که برای نیل به هدف یا هدفهای خاصی توسط انسان طراحی و توسعه داده می شود.»

سیستمهای آموزشی
سیستم در حوزه تعلیم وتربیت مصادیق متعددی دارد. گاهی می توان یک کلاس درس مشتمل بر معلم، شاگردان، برنامه ها، مواد و و سایل را یک سیستم آموزشی دانست، گاهی یک مدرسه را همراه با تمام عوامل و عناصر تشکیل دهنده اش و گاهی نیز تمام دستگاه آموزش و پرورش را می توان یک سیستم تلقی کرد.( لشین، پولاک و رایگلوت، ترجمه فر دانش، 1374 ص1). با این حال باید تعریفی از سیستمهای آموزشی ارائه شود تا مشخصات ویژه اشان را بیان، و آناه را از سایر نظامهای آموزشی مشابه متمایز کنند. خصوصیت ویژه نظامهای آموزشی آن است که مشتمل بر تمام مواد و روشهای لازم برای دستیابی به اهداف مشخص آموزشی باشند. بر این اساس می توان سیستمهای آموزشی را « مجموعه برنامه ها، روشها و مواد فراهم آورده شده برای دستیابی به اهداف مشخص آموزشی دانست.» ( همان، ص3)
با توجه به تعاریف بالا موارد زیر را می توان ا جمله مصادیق نظام آموزشی قلمداد کرد:
1. برنامه آموزشی که یک فرد برای خودش تهیه می کند؛ مانند برنامه مطالعه آزاد که فرد برای تقاضای دانش خود در یک زمینه اناجم می دهد.
2. برنامه آموزشی که یک فرد برای فرد دیگر تهیه می کند؛ مانند آموزشی که کارفرما برای ارتقای دانش و مهارتهای کارگر خود به او ارائه می دهد.
3. برنامه ای که یک گروه برای خودش پیش بینی می کند؛ مانند مطالعه گروهی دانشجویان برای بحث و تبادل نظر در موضوعات مختلف علمی.
4. برنامه ای که یک گروه برای گروه دیگر تهیه می کند؛ مانند یک دوره آموزشی کوتاه مدت که گروهی از اطبا برای آموزش چگونگی پرستاری از بیماران قلبی به پرستاران ارائه می کنند. یا برنامه ای که گروهی از معلمان برای تمام شاگردان یک موسسه تهیه می کنند.
5. برنامه کامل یک موسسه آموزشی، مانند تأسیس یک آموزشگاه برای ارائه آموزشهای فنی به داوطلبان در رشته های مختلف.
6. برنامه ای که یک فرد، یک گروه یا یک مؤسسه برای انبوه مخاطبان خود طراحی می کند مانند ارائه برنامه های آموزشی از طریق رادیو وتلویزیون.
آنچه وجه اشتراک تمام موارد فوق است« برنامه ای است که در آن تمام روشها و مواد لازم برای انتقال دانشها و مهارتهای مشخص به فرد یا گروهی از مخاطبین تعیین شده است.» ( همان، ص4)

[ سه‌شنبه ۱۳۸٧/٦/۱٢ ] [ ۳:۱۸ ‎ب.ظ ] [ محمد حیدر یعقوبی ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ

دانشجوی دوره دکتری برنامه درسی ورودی 1391 دانشگاه خوارزمی هستم. مدرک ماستری در تعلیم و تربیه را از اولین دوره ماستری پداگوژی در پوهنتون تعلیم و تربیه کابل در سال 1388 گرفتم و استاد پوهنتون(دانشگاه) بامیان از سال 1383 الی 1389 بودم و از سال 1390 الی میزان 1391 با دانشگاه کاتب همکاری داشتم. قصدم از ایجاد این وبلاگ جمع آوری موضوعات پداگوژیکی است که از سایتهای دیگر دریافت و در این وبلاگ منسجم گردد. هنوز به خود اجازه نوشتن در زمینه پداگوژی را نداده ام. آرزویم شادبودن انسانهاست و موفقیتشان.
صفحات دیگر
امکانات وب

اللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِدا ‏وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَك َطَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلاً

خدمات وبلاگ نویسان جوان

آمار وبلاگ

  • کاربران آنلاین :

  • بازديدها :

خدمات وبلاگ نویسان

خدمات وبلاگ نویسان جوان

انواع کـد های جدید جاوا تغیــیر شکل موس